شتافت . در اين ميان دانشمندانى براى كشف حقايق كتاب مقدس راجع به پيامبران و امتها به باستان‌شناسى پرداختند . از جمله پول بوتا در موصل و دكتر لئونارد و ولى در اوركلده در جنوب بين النهرين به تحقيق و حفارى پرداختند ، و محل طوفان نوح و زادگاه حضرت ابراهيم ( ع ) را كشف كردند . « 1 » همين‌طور نقاط مختلف زمين بخصوص بين النهرين و مصر ، فنيقيه ، عربستان ، سبأ ، و تركيه و ايران و آسياى ميانه گنجينه‌هاى گرانبهايى از آثار پيامبران و امم و ملوك پيشين است كه قرآن به بعضى از آنها مانند جسد باقى مانده فرعون و اصحاب كهف تصريح كرده و آنها را آيه و آيات ناميده است و كسانى را كه از اين نوع آيات باستانى غفلت مىكنند ، نكوهش مىكند : وَ إِنَّ كَثِيراً مِنَ النَّاسِ عَنْ آياتِنا لَغافِلُونَ . كاوش براى باستان‌شناسى آثار پيامبران قُلْ سِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَانْظُرُوا كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلُ . « 2 » بگو در [ اندرون ] زمين سير كنيد و عاقبت پيشينيان را بنگريد . كاربرد فِي الْأَرْضِ ( در زمين ) به جاى على الأرض ( به روى زمين ) براى مطالعه آثار تاريخى ، شايد اشاره به حفارى و كند و كاو در اندرون زمين باشد كه لازمه باستان‌شناسى است و باستان شناسان با حفارى وضع آثار اشياى دفن‌شده در لايه‌هاى مختلف زمين را تشخيص مىدهند . لايه‌هاى زمينهاى باستانى صفحات تاريخ واقعى و آيات باستانى است كه ما مىتوانيم از روى آثار باقى مانده به بازسازى تاريخ واقعى بپردازيم . در هر حفارى طرز قرار گرفتن آثار بر روى طبقات گوناگون از دو جهت مطالعه مىشود : 1 . جهت عمودى براى قدمت لايه‌ها و مقايسه آثار موجود در آنها از نظر زمانى و يافتن شاخصهاى فرهنگى هر دوره در يك منطقهء معين .

--> ( 1 ) . دكتر جان الدر ، باستان‌شناسى كتاب مقدس ، ص 34 - 44 . ( 2 ) . روم : 42 .